AzTehsil.com


Xəbərlər / Müəllim / Valideyn
30 sentyabr 2023
798


Mütaliəni sevən uşaq böyütmək haqqında nə bilmək lazımdır.




Mütaliə sərgüzəştlərə, yeni şeylər öyrənməyə, nitqin və lüğətin inkişafı kimi bir çox əsas dil bacarıqlarına qapı açır. Kitablarla vaxt keçirmək həm də uşağınızla əlaqə saxlamağınız və bir-birinizlə ünsiyyətdən həzz almağınız üçün xüsusi imkanlar yaradır.

Oxumağa gündə cəmi 10-15 dəqiqə sərf etmək uşaqda müxtəlif yeni biliklərə marağın yaranmasına səbəb olacaq. Ədəbiyyata sevgisini inkişaf etdirməklə bağlı əsas məsləhətlərimizlə tanış olun.

Daha erkən yaşdan başlayın

Yeni doğulmuş körpənizə kitab oxumaq onlara həyatın ilk anlarında ən xoş abu-hava bağışlayacaq. Körpələr dili onlara sözləri təkrarlayan və oxuyan böyüklərdən öyrənirlər. Uşağınıza kitab oxuduğunuz zaman kitabdakı personajlar və əşyalar və ya heyvanların çıxardığı səslər haqqında da məlumat verin. Səsinizi eşitmək onların gördükləri hərflərə və şəkillərə məna verməyə kömək edir. Oxuduğunuz zaman səsinizin yüksəkliyini və tonunu dəyişin və fərqli simvollar üçün fərqli vurğu və ya səsləri çıxarmağa çalışın. Bu, uşağınızı maraqlandırmağa kömək edir və hekayəni scanlandırır!

Unutmayın ki, uşaqlar kitabları sevməyi oxumağı öyrənməzdən çox-çox əvvəl öyrənirlər. Körpə yaşlarından birlikdə kitablarla vaxt keçirmək uşaqlara böyüdükcə kitablardan daha çox həzz almağa kömək edəcək.

 

Yaxşı oxucu nümunəsini göstərin

Uşaqların oxumağı çətin bir iş vəzifə kimi deyil, əyləncəli və maraqlı bir məşğuliyyət müşahidə etmələri vacibdir. Bunu öyrətmək üçün onlara nümunə olmaq ən münasib üsuldur! Uşağınız sizin tez-tez kitab oxuduğunuzu görürsə, bu, onu daha çox həvəsləndirəcək. Bu, həm də uşağın ekranlardan uzaq vaxt keçirməsinə kömək edəcək.

Əgər bir müddət oxumağa vaxtınız olmayıbsa, yerli kitab mağazası sizin və körpəniz üçün ən yaxşı kitablar haqqında tövsiyələr verə və ya kitabxanaçılar uşağınız üçün ən yaxşı kitabları seçməkdə gözəl bələdçi ola bilərlər. Ailə üzvləri və dostlardan da dəyərli məsləhətlər almaq olar! Onların uşaqlarının sevimli və uşaqları ilə oxuduqları kitablarla maraqlanın. Siz hətta uşağı özünüzlə götürüb, birlikdə kitab seçməklə, bu prosesi maraqlı məşğuliyyətə çevirə bilərsiniz.

Növbəli oxuma vərdişi

Uşağınız böyüdükcə növbə ilə bir-birinizə yüksək səslə oxuyun. Əgər uşaq hələ tam oxumağı bacarmırsa, onun tanıdığı hərfləri və sözləri göstərməsini xahiş etmək də maraqlı ola bilər. Sonra növbə ilə cümlələri oxuyun. Onun qabiliyyətləri artdıqca siz növbə ilə səhifələri və nəhayət fəsilləri oxumağa keçə bilərsiniz. Birlikdə oxuyarkən oxuduqlarınızla bağlı suallar verin: "Səncə bundan sonra nə olacaq?" "Fil niyə belə etdi?"

Bir-birinizə yüksək səslə oxumağa sərf etdiyiniz vaxt ucadan danışmağa inamı artırmağa kömək edəcək və uşağınızın öyrəndiklərini möhkəmləndirəcək.

Uşağınıza diqqət yetirin

Balacanız böyüdükcə onun maraqlarına diqqət yetirin. Əgər o, dinozavrlar kimi müəyyən bir mövzu ilə daha çox maraqlanırsa, bu mövzuda uşaq kitabları tapmağa çalışın. Bu, kitabların əhəmiyyət verdiyimiz mövzular haqqında daha çox öyrənmək üçün alət olduğunu sübut etməyə kömək edəcək və əgər uşağın sevimli mövzusuna həsr olundqudda onun oxunması ehtimalı daha yüksək olacaq!

Uşağınız hələ Açebey və ya Dostoyevskini oxumursa, narahat olmayın - əsas odur ki, oxumağa maraq göstərir. Əgər o, hazırda yalnız komiks oxuyursa, bu özü də yaxşı haldır. Komikslər və qrafik romanlar hələ də oxumaq üçün fürsətdir! Siz onu digər oxu materialları ilə həvəsləndirə bilərsiniz, lakin o, hazırda bunu qəbul etmirsə, məcbur etməyə ehtiyac yoxdur.

Sıravi məşğuliyyətə çevirin

Oxumağı uşağınızın həyatının əyləncəli hissəsinə çevirmək kitabları gündəlik məşğuliyyətinizə daxil etməklə başlayır. Yatmazdan əvvəl və ya ictimai nəqliyyatda olarkən xüsusilə mütaliə vaxtı yaradın. Birlikdə olduğunuz müddətdə cib telefonları və televiziya kimi diqqətinizi yayındıran əşyalardan istifadəni məhdudlaşdırdığınızdan əmin olun. Vaxtınız bir-birinizlə bağlı olmalıdır!

Evdə kitabların ətrafında olmaq mütaliədən həzz almağı öyrənməyin bir hissəsidir. Mümkün olduğu halda, evdə uşaqlarınız üçün kitab toplumu və ya kitabxana yaratmağa çalışın. Bunun çox saylı olması lazım deyil; hətta kiçik sayda kitablardan ibarət olsa belə tam məqbuldur.

Yaxında kitabxana olduğu təqdirdə, uşaqlar üçün kitab oxuma və ya hekayə təqdimatları proqramları haqqında məlumat üçün yerli kitabxananızla əlaqə saxlayın. Bu kimi tədbirlər uşağın digər uşaqlarla ünsiyyətdə olarkən kitablardan həzz alması üçün gözəl imkan aça bilər. Həmçinin dostlar və onların uşaqları ilə kiçik kitab klubu yaratmağa başlaya bilərsiniz.

Mütaliənin əsas mərhələləri

Hər bir uşaq fərqli olsa da, uşağınız oxumaq bacarıqlarını inkişaf etdirərkən müşahidə edə biləcəyiniz bəzi mərhələlər aşağıda təsvir olunub:

Dünyaya gəldikdən - 18 aya qədər

Bəzi sadə ifadələri başa düşür

Kitablara baxır və vərəqləməyə çalışır

Nitqi təqlid edir

Təxminən 1 yaşında bir və ya daha çox söz deyə bilir

18 ay - 3 yaş arası

Təxminən 2 yaşında 250-350 söz, 3 yaşında isə 800-1000 söz deyə bilir

Tanış kitabları dinləməkdən həzz alır

Sevimli kitabında təkrarlanan ifadəni deyir

Böyüklərin danışan səslərini təqlid edir

Oxumağı xahiş edir

3 - 5 yaş arası

Tanış hərfləri tanıyır və onları yazmağa çalışır

Kitabı əlində düzgün tutur və vərəqləyir

Qafiyəli sözləri müəyyən edir

Cümlələrdən rahat istifadə edir

Ucadan oxunan kitablardan öyrənir

Məqalə müəllifi: Rəqəmsal məzmun müəllifi Mendi Riç, UNICEF




Загрузка...
Həmçinin oxuyun:
İmtahana necə hazırlaşmalı ?

İmtahana necə hazırlaşmalı ?

İlham Əliyev AMEA-nın nizamnaməsində dəyişiklik etdi

İlham Əliyev AMEA-nın nizamnaməsində dəyişiklik etdi

Yenidoğulmuşların gülüşünün SİRRİ

Yenidoğulmuşların gülüşünün SİRRİ

Bakı şəhəri  84 №-li nömrəli tam orta məktəbdə mütaliə vərdişlərinin inkişafı ilə bağlı sistemli iş aparılır

Bakı şəhəri 84 №-li nömrəli tam orta məktəbdə mütaliə vərdişlərinin inkişafı ilə bağlı sistemli iş aparılır

Prezident İlham Əliyev ADA Universitetində keçirilən "Cənubi Qafqaza yeni baxış: münaqişədən sonra inkişaf və əməkdaşlıq" adlı beynəlxalq konfransda iştirak edib

Prezident İlham Əliyev ADA Universitetində keçirilən "Cənubi Qafqaza yeni baxış: münaqişədən sonra inkişaf və əməkdaşlıq" adlı beynəlxalq konfransda iştirak edib

Bu gün Beynəlxalq kitabsevərlər gündür

Bu gün Beynəlxalq kitabsevərlər gündür

Dilçilərə hücum edən dillilərə məsləhət

Dilçilərə hücum edən dillilərə məsləhət

Uşağın məktəbə hazırlığını necə yoxlayaq?

Uşağın məktəbə hazırlığını necə yoxlayaq?

Uşağa oxumağı öyrətmək barədə əməli tövsiyələr

Uşağa oxumağı öyrətmək barədə əməli tövsiyələr

Uşaqların xüsusiyyətləri

Uşaqların xüsusiyyətləri

Müasir dərs necə olmalıdır?

Müasir dərs necə olmalıdır?

Necə tələbkar oxucu ola bilərik ?

Necə tələbkar oxucu ola bilərik ?

QƏRAR   № 103  "Ümumi təhsil pilləsinin dövlət standartı və proqramları (kurikulumları)"nın təsdiq edilməsi haqqında

QƏRAR № 103 "Ümumi təhsil pilləsinin dövlət standartı və proqramları (kurikulumları)"nın təsdiq edilməsi haqqında

I-IV sinif müəllimləri OXUYUN ! Ümumtəhsil məktəbləri üçün təhsil proqramı  (I-IV siniflər) (STANDARTLAR)

I-IV sinif müəllimləri OXUYUN ! Ümumtəhsil məktəbləri üçün təhsil proqramı (I-IV siniflər) (STANDARTLAR)

Məktəb  həkiminin  işi haqqında  təlimat

Məktəb həkiminin işi haqqında təlimat

Bu məsələdə bir xeyli həssas davranmaq lazım gəlir

Bu məsələdə bir xeyli həssas davranmaq lazım gəlir

Uşaqların xüsusiyyətləri

Uşaqların xüsusiyyətləri

Ümumtəhsil məktəbləri üçün İnformatika və Həyat bilgisi fənni üzrə  təhsil proqramı (kurikulumu) (I-IV siniflər)(STANDARTLAR)

Ümumtəhsil məktəbləri üçün İnformatika və Həyat bilgisi fənni üzrə təhsil proqramı (kurikulumu) (I-IV siniflər)(STANDARTLAR)

İbtidai sinifdə maraqlı dərslər

İbtidai sinifdə maraqlı dərslər

Uşaqlarda kitab oxuma mədəniyyətini necə formalaşdırmaq lazımdır?

Uşaqlarda kitab oxuma mədəniyyətini necə formalaşdırmaq lazımdır?

Uşaqlarda nitq geriliyinin səbəbləri

Uşaqlarda nitq geriliyinin səbəbləri

Azərbaycan Respublikasında təhsilin inkişafı üzrə Dövlət Strategiyası

Azərbaycan Respublikasında təhsilin inkişafı üzrə Dövlət Strategiyası

Uşaqlarda nitq geriliyinin səbəbləri

Uşaqlarda nitq geriliyinin səbəbləri

Pedaqoji Lüğət

Pedaqoji Lüğət