Xəbərlər / Müəllim
26 sentyabr 2022
346

Dilçi alim: “Beş-altı sözdür, müəllimlər zəhmət çəkib, öyrənsinlər” – FOTO


Məktəblərin açılması ilə müəllimlərin sosial şəbəkələrdəki təhsil forumlarında aktivliyi də artıb. Bu zaman nəzərəçarpan məqamlardan biri – müəllim həmkarların bir-birini sözlərin düzgün yazılmamasında ittiham etməsidir. Yəni diqqətə çatdırılan mövzudan çox, şikayətin və ya təklifin yazılış qaydası müzakirə olunur.


Bu hal bir müddət öncə elm və təhsil naziri Emin Əmrullayevin sertifikasiya zamanı 500-ə yaxın müəllimin “anbar”, “şənbə” və “pambıq” sözlərinin düzgün yazılışını tapa bilmədiyini deməsini xatırladır. O zaman ölkədə bu xüsusda geniş müzakirələr yarandı və bir qrup şəxs həmin problemi orfoqrafiya lüğətinin tez-tez dəyişdirilməsi ilə əlaqələndirdi.


Müşahidə etsək, görərik ki, bu lüğət, həqiqətən də, az qala, altı aydan bir dəyişilir.


Bəs ümumiyyətlə, dilin qaydalar sistemi neçə müddətdən bir dəyişilməlidir? Hansı hallarda dəyişikliyə ehtiyac var?


Mövzu ilə bağlı Oxu.Az-a açıqlama verən dilçi alim Sayalı Sadıqova orfoqrafiya lüğətinə qarşı qərəzli münasibət sərgiləndiyini söyləyib:



“Sertifikasiya ilə bağlı müzakirələrdən aydın olur ki, orfoqrafiya lüğətinə qarşı qərəzli münasibət sərgilənib. Müəllimlərin imtahanda səhv yazdıqları sözlərin yazılışı dəyişilməyib. İllərdir ki, olduğu kimi qalıb. Dərsliklərdə qaydası da göstərilib. Ümumiyyətlə, bu problemi orfoqrafiya lüğətinin üzərinə atmaq lazım deyil”.


S.Sadıqovanın sözlərinə görə, alınma sözlərin yazılışında dəyişikliklər müşahidə olunur:


“Orfoqrafiya lüğətində müəyyən sözlər var ki, onların yazılışında dəyişikliklər baş verib. Lakin tarixən oturuşmuş, ənənəvi şəkildə işlənən sözlərlə bağlı dəyişikliklər yoxdur. Ümumiyyətlə, orfoqrafiya qaydaları uzunmüddətli olmalıdır. Orada tez-tez dəyişikliklər ola bilməz. Qaydaların tez-tez dəyişilməsinin qarşısı alınmalıdır. Normalara əməl edilməlidir. Bu gün biz bu şəkildə yazırıq, sonradan dəyişirsə, artıq yeni qaydaları öyrənməliyik”.


Professor qeyd edib ki, orfoqrafiya qaydalarında sabitlik qorunmalıdır:


“Müəyyən sözlər var ki, onların yaranma mənbələri fərqlidir. Hazırda alınma sözlərin bir çoxu birbaşa Avropa dillərindən alınır və alındığı mənbəyə uyğun olaraq o formada yazılır. Yeni sözlərin yazılışında bu kimi müzakirələr ola bilər. Ümumiyyətlə, sözlərin yazılış qaydaları qorunub-saxlanılmalıdır. Dərsliklər nəzərə alınmalıdır. İstisna hallarda dəyişilməlidir. Azərbaycan dilinin öz qrammatikası, qaydaları var. Düzgün şəkildə əməl olunmalıdır”.


Filologiya üzrə elmlər doktoru İsmayıl Məmmədli isə əlavə edib ki, orfoqrafiya lüğəti dörd ildən bir dəyişilməlidir:



“Orfoqrafiya lüğəti tez-tez dəyişilməyib. Türkiyədə öz lüğətlərini 27 dəfə nəşr ediblər. Bizdə cəmi altı dəfə dəyişilib. İnsanlar həmişə öz səhvlərini başqalarının boynuna qoyurlar. Sertifikasiyada yaza bilmədikləri söz dəyişilməyib. İllərdir ki, bu işlə məşğulam. Hər şeyi nəzərə alıb, dəyişikliklər edilib. Beş-altı sözdür. Zəhmət çəkib, öyrənsinlər.


Əslində, lüğət dörd ildən bir nəşr olunmalıdır. Lüğət 1940, 1960, 1975, 2004, 2009, 2013 və ən son 2021-ci ildə dəyişilib. Çox ara vermişik. Dəyişikliyə ehtiyac var”.

resim


Загрузка...
loading...

Həmçinin oxuyun:
YAZI QAYDALARIMIZIN KİTABİ-MÜQƏDDƏSİ – ORFOQRAFİYA LÜĞƏTİ

YAZI QAYDALARIMIZIN KİTABİ-MÜQƏDDƏSİ – ORFOQRAFİYA LÜĞƏTİ

Azərbaycan dilindəki bu sözlərin yazılışı dəyişəcək- TAM SİYAHI

Azərbaycan dilindəki bu sözlərin yazılışı dəyişəcək- TAM SİYAHI

“Azərbaycan dilinin işlək orfoqrafiya sözlüyü” haqqında  -EKSPERT

“Azərbaycan dilinin işlək orfoqrafiya sözlüyü” haqqında -EKSPERT

I-IV sinif müəllimləri OXUYUN ! Ümumtəhsil məktəbləri üçün təhsil proqramı  (I-IV siniflər) (STANDARTLAR)

I-IV sinif müəllimləri OXUYUN ! Ümumtəhsil məktəbləri üçün təhsil proqramı (I-IV siniflər) (STANDARTLAR)

Allahla yanaşı, Tanrı, Rəbb sözləri də böyük hərflə yazılacaq - Yeni orfoqrafiya qaydaları

Allahla yanaşı, Tanrı, Rəbb sözləri də böyük hərflə yazılacaq - Yeni orfoqrafiya qaydaları

Dilçilərə hücum edən dillilərə məsləhət

Dilçilərə hücum edən dillilərə məsləhət

Pedaqoji Lüğət

Pedaqoji Lüğət

Dilçilik institutunun direktoru orfoqrafiya lüğətinə ediləcək dəyişikliklərdən DANIŞDI -MÜSAHİBƏ

Dilçilik institutunun direktoru orfoqrafiya lüğətinə ediləcək dəyişikliklərdən DANIŞDI -MÜSAHİBƏ

Görülən tədbirlərin nəticəsi həm kəmiyyətdə, həm də keyfiyyətdə özünü göstərib

Görülən tədbirlərin nəticəsi həm kəmiyyətdə, həm də keyfiyyətdə özünü göstərib

İbtidai sinif müəllimləri mütləq oxuyun

İbtidai sinif müəllimləri mütləq oxuyun

Keyfiyyətsiz dərsliklər üçün cavabdehlik yoxdur- Təhsilalanları qane edirmi?

Keyfiyyətsiz dərsliklər üçün cavabdehlik yoxdur- Təhsilalanları qane edirmi?

Azərbaycan dilinin Orfoqrafiya Normaları açıqlanıb

Azərbaycan dilinin Orfoqrafiya Normaları açıqlanıb

Sayalı Sadıqova: “Mouse”a “bələdçi” deməyi informatika mütəxəssisləri təklif edib”

Sayalı Sadıqova: “Mouse”a “bələdçi” deməyi informatika mütəxəssisləri təklif edib”

Kurikulumun tələbləri dərsliklərdə necə reallaşdırılır

Kurikulumun tələbləri dərsliklərdə necə reallaşdırılır

Prezident İlham Əliyev ADA Universitetində keçirilən "Cənubi Qafqaza yeni baxış: münaqişədən sonra inkişaf və əməkdaşlıq" adlı beynəlxalq konfransda iştirak edib

Prezident İlham Əliyev ADA Universitetində keçirilən "Cənubi Qafqaza yeni baxış: münaqişədən sonra inkişaf və əməkdaşlıq" adlı beynəlxalq konfransda iştirak edib

Akademik Möhsün Nağısoylu: Orfoqrafiya lüğətinin akademik nəşrini Dilçilik İnstitutu hazırlamalıdır

Akademik Möhsün Nağısoylu: Orfoqrafiya lüğətinin akademik nəşrini Dilçilik İnstitutu hazırlamalıdır

Vətəndaşların müraciətlərinə baxılması qaydası haqqında  Azərbaycan Respublikasının Qanunu

Vətəndaşların müraciətlərinə baxılması qaydası haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu

Ənənəvi və interaktiv təlim metodlarının müqayisəli təhlili

Ənənəvi və interaktiv təlim metodlarının müqayisəli təhlili

Müəllimi ittiham eləmək asandır-Müəllim-şagird qovğası: kimdir günahkar?

Müəllimi ittiham eləmək asandır-Müəllim-şagird qovğası: kimdir günahkar?

Orfoqrafiya lüğətində qüsurlar aşkarlandı - “Çırtı-pırtı”, “çıpaçıp”, “dit-dit”...

Orfoqrafiya lüğətində qüsurlar aşkarlandı - “Çırtı-pırtı”, “çıpaçıp”, “dit-dit”...

Dövlət hakimiyyəti orqanlarında, idarə, təşkilat və müəssisələrdə vətəndaşların təklif, ərizə və şikayətləri üzrə kargüzarlığın aparılması barədə

Dövlət hakimiyyəti orqanlarında, idarə, təşkilat və müəssisələrdə vətəndaşların təklif, ərizə və şikayətləri üzrə kargüzarlığın aparılması barədə

Yeni orfoqrafiya lüğətinin istifadə vaxtı məlum oldu

Yeni orfoqrafiya lüğətinin istifadə vaxtı məlum oldu

"Təhsildə yeni keyfiyyət mərhələsi başlayır"  Azərbaycan Respublikasının Təhsil Naziri Mikayıl Cabbarovun “Azərbaycan” qəzetinə müsahibəsi

"Təhsildə yeni keyfiyyət mərhələsi başlayır" Azərbaycan Respublikasının Təhsil Naziri Mikayıl Cabbarovun “Azərbaycan” qəzetinə müsahibəsi

Ümumtəhsil  müəssisələrində  işəgötürənlə  pedaqoji işçilər arasında əmək  müqaviləsinin bağlanmasına dair  T Ö V S İ Y Ə L Ə R

Ümumtəhsil müəssisələrində işəgötürənlə pedaqoji işçilər arasında əmək müqaviləsinin bağlanmasına dair T Ö V S İ Y Ə L Ə R