Xəbərlər / Səhiyyə
25 iyun 2021
311

Peyvəndləmə ilə bağlı ən yayılmış suallara ƏTRAFLI CAVABLAR

Peyvəndləmə ilə bağlı ən yayılmış suallara ƏTRAFLI CAVABLAR

 

Səhiyyə Nazirliyi Azərbaycan Tibb Universitetinin professoru, Milli İmmunlaşdırma Ekspert Məsləhət Komissiyasının sədri Hüseyn Qabulov COVID-19-a qarşı peyvəndləmə ilə bağlı yayılmış miflərə münasibət bildirib.

AzTehsil.com Sputnik Azərbaycan-a istinadla müsahibəni təqdim edir:

- Ən çox rast gəlinən mif odur ki, COVID-19-a qarşı peyvəndlər qısa müddətdə istehsal olunduğu üçün təhlükəlidir.

- Bu fikir doğru deyil. COVID-19-a qarşı peyvəndlərin nisbətən qısa müddətdə hazırlanmasına baxmayaraq, onların istehsalı beynəlxalq elmi əməkdaşlıq, nəhəng maliyyə və insan resurslarının nəticəsidir. İş ondadır ki, bu cür peyvəndlərin istehsal texnologiyası on illərdir mövcuddur. Eyni zamanda, COVID-19-a qarşı peyvəndlərin istehsalında, ümumi qəbul edilmiş qaydalara, standartlara və etik meyarlara uyğun olaraq, on minlərlə könüllü də daxil olmaqla, bütün lazımi laboratoriya və klinik sınaqlar aparıldı. Bütün bəşəriyyət üçün gözlənilən təhlükə qarşısında bu peyvəndlər aidiyyəti orqanlar tərəfindən sürətlə təsdiqləndi.

- Bəzi insanlar peyvəndin COVID-19-dan qorumadığını düşünürlər. Bu fikrə münasibətinizi öyrənmək istərdik.

- Məlum məsələdir ki, 100 faiz təsirli bir peyvənd yaratmaq, demək olar ki, mümkün deyil. Bunun səbəbi virusların yeni mutasiyalarının üzə çıxması və hər bir orqanizmin fərdi keyfiyyətlərə malik olmasıdır.

Peyvəndlərin təsir mexanizminə gəldikdə, vaksinlər həm infeksiyanın inkişafının qarşısını almaq, həm də xəstəliyin şiddətini azaltmaq üçün çox vacibdir. İzah edim. Peyvəndlənmiş şəxs də xəstəliyə yoluxa bilər, lakin xəstəliyi çox yüngül keçirəcək. Məsələn, bir peyvəndin 90 faiz təsirli olduğu təsdiq edilirsə, bu, peyvəndlənmiş insanın peyvənd edilməmiş insana nisbətən xəstəliyin simptomlarına 90 faiz daha az məruz qalacağı deməkdir.

- Bəzən COVID-19-a qarşı vaksinin insanın DNT-sini dəyişdirə biləcəyini eşidirik. Bu haqda nə deyə bilərsiniz?

- Bu, tez-tez məlumat RNT-si (mRNT) olan peyvəndlər haqqında deyilir. Bu elm sahəsində çalışan mütəxəssislər peyvəndlərdən alınan RNT-nin fiziki olaraq DNT-nin (deoksiribonuklein turşusu) olduğu hüceyrə nüvəsinə nüfuz edə bilmədiyini bilirlər. DNT genlərimizi və irsi materiallarımızı daşıyır. RNT-peyvəndlər hüceyrənin sitoplazmasına daxil olur, amma DNT-yə daxil olmur. Başqa sözlə desək, vaksinasiya zamanı DNT-hüceyrələrin hər hansı bir təhlükə ilə qarşılaşması mümkün deyil.

- COVID-19 peyvəndinin sonsuzluğa səbəb olduğuna dair fikirlər də var. Bu iddialara yanaşmanız necədir?

- Bu ifadə əsassızdır. Hazırda koronavirus peyvəndi alan qadınların müvəffəqiyyətlə hamilə qaldıqlarına dair bir çox nümunə var. Həmçinin hamilə qalmağı planlaşdıran qadın könüllülər arasında da tədqiqat işləri aparılıb. Bu tədqiqatlar da öz növbəsində COVID-19 peyvəndinin qadınların reproduktiv sağlamlığına mənfi təsiri barədə iddiaların yalan olduğunu təsdiqlədi.

- Həqiqətən insanların bu mövzuda düşüncələri həddindən artıq çoxdur. Hətta hamiləlik dövründə peyvəndlənən qadınların hamiləliyinin sonlanmasına gətirib çıxardığını iddia edirlər.

- Dünya təcrübəsinə baxsaq bir çox qadın hamiləlik dövründə peyvənd olunub və sağlam körpələr dünyaya gətirib. Bunlara klinik sınaqlara qatılan və vaksinasiyadan sonra hamilə qalan qadınlar, həmçinin hamiləlik dövründə peyvənd olunmuş qadınlar daxildir.

- Tez-tez rast gələn sual: COVID-19 xəstəliyini keçirən insan vaksin oluna bilərmi?

- Əlbəttə, elə xəstəliklər var ki, onlardan sonra kifayət qədər uzunmüddətli və ya ömürlük immunitet yaranır və bu infeksiyaya məruz qalan insan artıq xəstələnmir.

Lakin praktikada immuniteti uzun müddət davam edə bilməyəcək bir çox xəstəliklər var. Birincisi, xəstəliyin törədicisi mutasiya edə bilir (quruluşunu və ya xüsusiyyətlərini dəyişdirir) və insanın immun sistemi onu tanıya bilmir. İkincisi, müəyyən bir mikroorqanizm haqqında bir orqanizmin immunoloji "yaddaşı" qısa müddətli ola bilər.

Koronavirusa gəldikdə isə onun qeyri-adi bir patogen olduğu ortaya çıxdı. Qısa müddət ərzində bu virus dəfələrlə mutasiya etdi. Bundan əlavə, bu infeksiyaya yoluxmuş bir çox insan sağaldıqdan sonra bədəndə koronavirusa qarşı anticisimlərin tədricən azaldığının və ümumiyyətlə tamamilə yox olduğunun şahidi olduq. Bir nüansı nəzərə almaq lazımdır ki, bir virusa yoluxma yalnız müəyyən bir patogenə qarşı immuniteti təmin edərkən, bir peyvənd müxtəlif növ dəyişdirilmiş viruslardan yoluxma riskini azalda bilər.

- COVID-19 peyvəndinin ciddi yan təsirləri varmı?

- Bildiyiniz kimi, vaksin olunmuş insanlarda inyeksiya yerində ağrı, baş ağrısı, üşütmə, yorğunluq, yuxululuq, əzələ ağrısı, bədən hərarətinin qalxması halları müşahidə oluna bilir və belə halların baş verməsi bütün peyvəndlər üçün keçərlidir. Bir qayda olaraq, bu reaksiyalar qısa müddətli olur. Hazırda ciddi yan təsirlə bağlı hər hansı hal müşahidə edilməyib.

- Nə üçün bəzi yoluxucu xəstəliklərə qarşı təkrar peyvəndləmə lazımdır?

- Etibarlı immun cavab formalaşdırmaq üçün təkrar peyvəndləmə vacibdir. Nümunə olaraq, uşaqların poliomielit, hepatit B, difteriya, göy öskürək və s. xəstəliklər əleyhinə təkrar peyvəndlənməsini göstərə bilərik. Mütəxəssislər bunu yaxşı bilirlər. Hər bir spesifik infeksiyaya qarşı immunitetin formalaşması və qorunması üçün zəruri olan vaksinasiyaların və revaksinasiyaların tezliyi çoxsaylı elmi və klinik tədqiqatlarla müəyyən edilib.


Загрузка...
loading...

Həmçinin oxuyun:
Koronavirusa qarşı vaksinin Milli peyvənd təqviminə daxil olacağı istisna edilmir

Koronavirusa qarşı vaksinin Milli peyvənd təqviminə daxil olacağı istisna edilmir

Allergiyası olanlara peyvənd vurula bilər? - AÇIQLAMA

Allergiyası olanlara peyvənd vurula bilər? - AÇIQLAMA

DİQQƏT !:SU ÇİÇƏYİ XƏSTƏLİYİ GENİŞ YAYILIB - AĞIR FƏSADLAR

DİQQƏT !:SU ÇİÇƏYİ XƏSTƏLİYİ GENİŞ YAYILIB - AĞIR FƏSADLAR

Tanınmış pediatrdan CİDDİ XƏBƏRDARLIQ - Yeni dərs ilində uşaqları virus və infeksiyalardan necə qorumalı?

Tanınmış pediatrdan CİDDİ XƏBƏRDARLIQ - Yeni dərs ilində uşaqları virus və infeksiyalardan necə qorumalı?

Qrip sürətlə yayıla bilən bir xəstəlikdir.

Qrip sürətlə yayıla bilən bir xəstəlikdir.

İmmunitet iki yolla yarana bilər - Həkim-infeksionist AÇIQLADI

İmmunitet iki yolla yarana bilər - Həkim-infeksionist AÇIQLADI

ÜST uşaqların da peyvənd edilməsinə icazə verdi

ÜST uşaqların da peyvənd edilməsinə icazə verdi

Uşaqlarda koronavirusa yoluxma riski - Baş pediatrdan MÜHÜM AÇIQLAMA - VİDEO

Uşaqlarda koronavirusa yoluxma riski - Baş pediatrdan MÜHÜM AÇIQLAMA - VİDEO

COVİD-ə qarşı vaksinlər necə vurulacaq? - TƏBİB AÇIQLADI

COVİD-ə qarşı vaksinlər necə vurulacaq? - TƏBİB AÇIQLADI

Azərbaycanda 101 yaşlı qadın COVID-19-a qarşı peyvənd olundu - VİDEO

Azərbaycanda 101 yaşlı qadın COVID-19-a qarşı peyvənd olundu - VİDEO

Baş infeksionistdən koronavirusla bağlı BƏD XƏBƏR - 6 ay...

Baş infeksionistdən koronavirusla bağlı BƏD XƏBƏR - 6 ay...

Hansı uşaqlar üçün COVID-19 daha təhlükəlidir? - Baş pediatr AÇIQLADI

Hansı uşaqlar üçün COVID-19 daha təhlükəlidir? - Baş pediatr AÇIQLADI

Həkimdən xəbərdarlıq: “Hindistan ştammında peyvəndlərin qoruyuculuğu zəifləyir” - VİDEO

Həkimdən xəbərdarlıq: “Hindistan ştammında peyvəndlərin qoruyuculuğu zəifləyir” - VİDEO

Vaksinasiyadan sonra antikor yaranmırsa, nə etməli?

Vaksinasiyadan sonra antikor yaranmırsa, nə etməli?

Azərbaycanlı alim koronavirusun dərmanını tapdı

Azərbaycanlı alim koronavirusun dərmanını tapdı

Koronavirusa yoluxan xəstələrlə bağlı yeni DETALLAR

Koronavirusa yoluxan xəstələrlə bağlı yeni DETALLAR

Rəşid Mahmudov: “Koronavirus oyuncaq deyil, ona qalib gəlməyin bir yolu var...”

Rəşid Mahmudov: “Koronavirus oyuncaq deyil, ona qalib gəlməyin bir yolu var...”

İmmunitetin müddətin  bir ildən artıq uzatmağın çarəsi   tapıldı.

İmmunitetin müddətin bir ildən artıq uzatmağın çarəsi tapıldı.

Həkim: “Qısa zamanda kollektiv immunitet yaranmasa, əhali yenidən peyvəndlənəcək” - VİDEO

Həkim: “Qısa zamanda kollektiv immunitet yaranmasa, əhali yenidən peyvəndlənəcək” - VİDEO

Həkim vaksinasiya ilə bağlı danışdı: “Hər onuncu insan...”

Həkim vaksinasiya ilə bağlı danışdı: “Hər onuncu insan...”

Peyvənd olunmayan müəllimlər cəzalandırılacaqmı? - RƏSMİ AÇIQLAMA

Peyvənd olunmayan müəllimlər cəzalandırılacaqmı? - RƏSMİ AÇIQLAMA

Məşhur professor tarix verdi - Bu aylarda pandemiya yumşalacaq

Məşhur professor tarix verdi - Bu aylarda pandemiya yumşalacaq

Peyvəndlənmə ilə bağlı  tez-tez verilən suallar – Ekspert cavablandırır

Peyvəndlənmə ilə bağlı tez-tez verilən suallar – Ekspert cavablandırır

Koronaviruslu xəstələrə şad xəbər

Koronaviruslu xəstələrə şad xəbər