Tərbiyədə ailə yoxsa məktəb? - Mehriban Məmmədova


Daha tez məlumatlanmaq üçün Facebook səhifəmizi bəyən və paylaş

Tərbiyədə ailə  yoxsa məktəb? - Mehriban  Məmmədova

 Uşaqların şəxsiyyətinin formalaşmağa başladığı vaxtdan etibarən, yəni onların 3 yaşından başlayaraq, valideyn uşağın tərbiyəsi ilə ciddi məşğul olmalıdır. Tərbiyədə ailənin rolu çox böyükdür. 6 yaşınadək ona ailədə aşılanmayan mənəvi və əxlaqi dəyərlər nə cəmiyyətdə , nə də məktəbdə öyrədilməyəcək. Artıq məktəb yaşına çatmış şagirdlərdə gözəçarpan bir çox mənfi və müsbət xüsusiyyətlər formalaşmış olur. İbtidai sinifdə tədris aparan müəllimlər bunun  fərqinə asanlıqla vara bilirlər. Məsələn , uşaqlarda yalançılıq, xəbərçilik və hərəkətlərində şiddətə meyillilik, aqressivlik varsa, bu elə məktəb həyatının ilk günlərindəcə özünü büruzə verir. Əlbəttə, bu birmənalı olaraq valideynin yanlış tərbiyə metodunun nəticəsidir. Uşaq evin güzgüsüdür , deyərlər. Doğru bir deyimdir. Evdə bir-birinə  şiddət tətbiq edən, uşagın gözü qarşısında yalan danışan, başqalarının haqqında gərəksiz və yersiz fikir bildirən, düzgün olmayan davranışlar sərgiləyən ata –ananın  övladları onların yanlışlarını oz hərəkətlərində mütləq zamanla əks etdirəcəklər. Bəli, unutmaq olmaz ki, mənəvi dəyərlər uşaqlara irsən ötürülmür. Bu dəyərlər ictimai mühitdə formalaşır. İctimai mühit isə tez tez dəyişir. Uşagın ilk tanış olub , qavradığı mühit ailədir. Məktəb yaşına qədər ailədə formalaşan uşaq ünsiyyətdə olduğu insanların, yəni, ana-atanın onlara aşıladığı nə varsa onu qavrayır, onu əks etdirir. Ata – ana isə bəzən istəmədən yanlış örnəklər verir.Yanlış istiqamətlər aşılayır. 


                                              Bəs nə etməli? Nələrə diqqət etməli?

Valideynlər övladlarına nümunə olmalıdırlar. Əvvəlcə onların özlərinin dogru və yanlış üzərinə əsaslı mühakimələri olmalıdır. Yəni öz səhvlərini analiz etməyi, nəticə çixartmağı, aradan qaldırmağı bacarmalıdırlar. Əgər onlar özləri belə sərgilədikləri hər hansı bir davranışın yanlış olduğunu anlamırsa, burda vəziyyət çətinləşir.


İkinci mühim məsələ sevgi yetərsizliyidir. Uşaqlar sevilməlidirlər. Onlar ailə üzvüləri tərəfindən sevgi ilə əhatə olunmalı, diqqət və qayğı zəminində böyüməlidirlər. Onlar öz valideynlərini sevsələr, onların istəklərinə, tapşırıqlarına səylə əməl etməyə can atacaqlar. Bir nüans da çoz mühimdir. Qadağan olunmuş davranışlar uşaqlara qadağa zənciri kimi təqdim edilməməlidir. Bu hərəkətlərin nə üçün yanlış olduğu açıqlanmalı, izah olunmalı, əsaslandırılmalıdır. Ümumiyyətlə , tərbiyədə şiddət və zor tətbiq etmək çox zaman əks nəticə verir. Ən əsası isə odur ki, ana və atanın problemə yanaşma mövqeyi üst-üstə düşməlidir. Hədəf eyni olmalıdır. Birinin dediyini digəri təkzib etməməlidir. Belə fikir ayrılığı ailədə olarsa , bu övladlarınızı çaşqınlığa, boşluğa sürəkləyər.


                    Uşaqlara nəzarət hansı çərçivədə olmalıdır?

Valideynlər övladlarının hər addımına, hər bir davranışına nəzarət etməlidirlər. Onların dostluq etdiyi şəxslərdən tutmuş, ünsiyyətdə olduqları hər bir kəsi tanımalıdırlar. Onların hobbilərini, maraqlarını bilməli, zövqlərinə , istəklərinə yaxşı bələd olmalıdırlar. Eyni zamanda bu prosesi izləməklə qalmamalı və hadisələri kənardan idarə etməlidirlər. Lakin bu müdaxilə birbaşa olmamalıdır.Uşaq özünü məngənədə, sərhədlər içində hiss etməməli,  valideynlərin onunla ,  onun arzularıyla  hesablaşdıqlarını düşünməlidir. Valideyn isə uygun bir şəkildə onu istiqamətləndirməli, dogru və yanlış yönləri başa salmalıdır.

Bəli, ailədən sonra tərbiyə məktəbdə davam edir. Uşagın tanış olduğu ikinci vacib və əhəmiyyətli ictimai mühit məktəbdir. Müəllimlər və sinif yoldaşları onun ailə üzvülərindən sonra ən çox ünsiyyətdə olduqları şəxslərdir.


Müəllim –şagird münasibətlərinin düzgün qurulması çox vacib amildir. Müəllim hər bir halda örnək olmalıdır.O şəxsiyyət formalaşdırır.Vətənə vətəndaş, cəmiyyətə layiqli övlad yetişdirir. Özü ən ali keyfiyyətlərə, yüksək mənəvi dəyərlərə, pedaqoji mədəniyyətə, etikaya, ən gözəl insani xüsusiyyətlərə malik olmalıdır. O qarşısındakı şagirdə individual, şəxsiyyət kimi yanaşmalı, onun arzularını, istəklərini nəzərə almalıdır.Əks halda nəinki düzgün tərbiyədən söhbət gedə bilməz, hətta yanlış yönləndirmələrə belə zəmin yaranar. Şagirdlərdə məktəbə həvəslə gəlmələri üçün stimullar yaratmalı, hər bir fənni, hər bir  mövzunu həyata düzgün inteqrasiya etdirməyi və həyatla əlaqləndirməyi bacarmalı, 45 dəqiqəlik dərsi manaton bir zaman itgisinə çevirməməli, rəngarənglik və motivasiya gözlənilməlidir.  Şagirdə verilən bilik və bacarığın gələcəkdə səriştəyə çevrilməsi üçün bünövrə qurulmalıdır. Eyni zamanda şagirdlərdə vətənpərvərlik hissinin ən çox məktəbdə formalaşdırıldığı hər zaman diqqətə alınmalıdır. Məktəbin tərbiyədə rolu və əhəmiyyəti böyükdür.

 

Elə dəyərlər var ki, onlar yalnız məktəbdə aşılanır. Bunu müəllimlər unutmamalıdır.Bu dəyərlər sırasında vətənə sevgi, insanlara hörmət, sosial ünsiyyət bacarığı, başqa fikirlərə, əqidələrə tolerant yanaşma və s. əsas yer tutur. Uşaqlarda dünyagörüşünün formalaşmasında da məktəb böyük rol oynayır. Məktəb şagirdlərə böyük ideallar uğrunda mübarizə aparmağı öyrətməlidir. Məktəb şagirdlərə özünü kəşf etməyi, dəyərləndirməyi, potensiallarını aşkara çixartmağı və enerjilərindən , bacarıqlarından düzgün istifadə etməyi təlqin etməli, onlara yol göstərməlidir. 


Nəticədə məlum olur ki, tərbiyədə ailə və məktəb faktoru eyni dərəcədə əhəmiyyətlidir. Burda işbirliyi də diqqətdə saxlanılmalı amildir. Müəllimlərlə valideynlər həmrəy olmağı bacarmalı, müəllimlər şagirdlərinin ailə mühitinə, valideynlər isə məkəb atmosferinə yaxından bələd olmalıdırlar.Onlar öz fikirlərini və mülahizələrini uzlaşdırmağı və bir birinə təsir göstərməyi bacarmalıdırlar. Bu həmrəylik uşaqlarda inamı artırır, öz nöqsanlarını daha tez dərk etmələrinə və səhvlərini möhkəmlənib ,vərdişə çevrilmədən vaxtında aradan qaldırmaqlarına şərait yaradır.

 Bakı şəhəri , Sabunçu rayonu 309 nömrəli tam orta məktəbin  tərbiyə işləri üzrə direktor müavini, ingilis dili müəllimi Mehriban  Məmmədova.






loading...

xtehsil


loading...



Həmçinin oxuyun:

XƏTALARA GÖZ YUMUN

XƏTALARA GÖZ YUMUN

Psixoloq, Sinif rəhbəri, MÜƏLLİM
6 PEDAQOJİ MƏSLƏHƏT - İTAƏTKARLIQ

6 PEDAQOJİ MƏSLƏHƏT - İTAƏTKARLIQ

Psixoloq, Sinif rəhbəri, Valideyn, MÜƏLLİM
6 PEDAQOJİ MƏSLƏHƏT - VİCDAN

6 PEDAQOJİ MƏSLƏHƏT - VİCDAN

Psixoloq, Sinif rəhbəri, Valideyn, MÜƏLLİM
Altı PEDAQOJİ Məsləhət -MƏNƏVİYYAT

Altı PEDAQOJİ Məsləhət -MƏNƏVİYYAT

Psixoloq, Sinif rəhbəri, Valideyn, MÜƏLLİM
Valideyinlərə Pedaqoji məsləhət -1 ÇALIŞIN FİKİR BİRLİYİNƏ ÇATASIZ

Valideyinlərə Pedaqoji məsləhət -1 ÇALIŞIN FİKİR BİRLİYİNƏ ÇATASIZ

Psixoloq, Sinif rəhbəri, Valideyn, MÜƏLLİM
Müstəqilliyinin əbədi olunmasında təhsilin rolu əvəzsizdir.

Müstəqilliyinin əbədi olunmasında təhsilin rolu əvəzsizdir.

Sinif rəhbəri, MÜƏLLİM
Hər bir valideyn övladını yaxşı tanımalı və fərdi xüsusiyyətlərini əsas götürməlidir..-Elşən Ramizoğlu

Hər bir valideyn övladını yaxşı tanımalı və fərdi xüsusiyyətlərini əsas götürməlidir..-Elşən Ramizoğlu

Xəbərlər, Psixoloq, MÜƏLLİM
Qeybət və Uşaqlarımız..

Qeybət və Uşaqlarımız..

Psixoloq, Valideyn
Tərbiyədə nikbinlik prinsipi

Tərbiyədə nikbinlik prinsipi

MÜƏLLİM
Müasir dövrdə müəllim-valideyn münasibəti

Müasir dövrdə müəllim-valideyn münasibəti

Valideyn, MÜƏLLİM
Müəllim-valideyn münasibətləri necə tənzimlənməlidir?

Müəllim-valideyn münasibətləri necə tənzimlənməlidir?

Valideyn, MÜƏLLİM
Bütün uşaqlar əlaçı olmalıdır? - XEYR– Araşdırma

Bütün uşaqlar əlaçı olmalıdır? - XEYR– Araşdırma

Qabaqcıl təcrübə
Məktəbdə və sinifdə  şagird davranış qaydaları

Məktəbdə və sinifdə şagird davranış qaydaları

Qabaqcıl təcrübə, MÜƏLLİM
Kişi və qadın  müəllimlərinin  psixoloji  xüsusiyyətləri

Kişi və qadın müəllimlərinin psixoloji xüsusiyyətləri

Psixoloq
Müəllim və psixoloqların  şagirdlərin həyata baxışlarının formalaşmasında rolu

Müəllim və psixoloqların şagirdlərin həyata baxışlarının formalaşmasında rolu

Psixoloq, MÜƏLLİM
Ailə tərbiyəsinin pedaqoji prinsipləri

Ailə tərbiyəsinin pedaqoji prinsipləri

Valideyn
Ailə tərbiyəsində əsas vəzifələr  -

Ailə tərbiyəsində əsas vəzifələr -

Valideyn
Valideyn-övlad münasibətlərinin  pedaqoji əsasları - Piralı Əliyev

Valideyn-övlad münasibətlərinin pedaqoji əsasları - Piralı Əliyev

Valideyn
Sinif rəhbərinin valideyinlərlə apardığı işin məzmun və formaları

Sinif rəhbərinin valideyinlərlə apardığı işin məzmun və formaları

Sinif rəhbəri, Valideyn
Kişi və qadın  müəllimlərinin  psixoloji  xüsusiyyətləri

Kişi və qadın müəllimlərinin psixoloji xüsusiyyətləri

Psixoloq, MÜƏLLİM
Müəllim və şagird arasında problemləri aradan qaldırmaq üçün 8 tövsiyyə

Müəllim və şagird arasında problemləri aradan qaldırmaq üçün 8 tövsiyyə

Kurikulum
Valideyinlərlə əlaqələrin qurulması  və  möhkəmlənməsinə rəhbərlik

Valideyinlərlə əlaqələrin qurulması və möhkəmlənməsinə rəhbərlik

Valideyn
Kiçik məktəblilərin psixoloji xüsusiyyətləri

Kiçik məktəblilərin psixoloji xüsusiyyətləri

MÜƏLLİM
Müəllimlər oxuyaq ! Dinimizə görə Müəllimin üzərinə düşən vəzifələr

Müəllimlər oxuyaq ! Dinimizə görə Müəllimin üzərinə düşən vəzifələr

MÜƏLLİM


ILK-10 Aztehsil play market